نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۱۷۰۵ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۱۱
استعلام :
۱- منظور از واقعه جدید مندرج در بند «ج» ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری چیست و آیا دلیل جدید در پرونده کیفری در مرحله تجدید نظر و فرجام پذیرفته میشود؟ این مراجع چه برخوردی با دلیل جدید میکنند و چه تصمیمی میگیرند؟ ۲- آیا بین بند ۷ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی و بند «ج» ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری از باب رسیدگی به دادگاه تعارضی وجود دارد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
۱- منظور از عبارت «واقعه جدید» در بند «ج» ماده ۴۷۴ آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ هر گونه رخدادی است که بعد از صدور حکم قطعی ایجاد شده یا اگر قبلاً موجود بوده، بعد از قطعیت حکم، ظاهر شود و از نظر شکلی یا ماهوی به اثبات بیگناهی محکوم یا عدم تقصیر وی منتهی شود. ۲- در صورتی که در مرحله تجدید نظر دلیل جدیدی ارائه شود، طبعاً دادگاه تجدید نظر در مقام بررسی و ارزیابی این دلیل به ماهیت امر پرداخته و بر اساس آن رأی صادر میکند؛ اما در دیوان عالی کشور که رسیدگی به صورت شکلی است و نه ماهیتی، چنانچه دیوان دلیل ابرازی جدید را مؤثر در مقام تشخیص دهد، در اجرای بند ۵ ماده ۳۷۱ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ (ماده ۴۶۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲) رأی فرجامخواسته را به لحاظ نقص تحقیقات، نقض و مطابق بند «الف» ماده ۴۰۱ این قانون (بند ۲ قسمت «ب» ماده ۴۶۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲) پرونده را برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رأی نخستین ارجاع میکند. ۳- اعاده دادرسی از طرق فوقالعاده و استثنایی برای رسیدگی مجدد به پرونده است و لذا جهاتی که به استناد آنها میتوان تقاضای اعاده دادرسی نسبت به حکم محکومیت قطعی دادگاه کرد، موارد و جهات خاصیاند که به طور حصری در ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ مشخص شدهاند و این حصری بودن از صدر ماده ۴۷۴ و آن قسمت از ماده ۴۷۶ قانون موصوف که آمده: «… پس از احراز انطباق موضوع درخواست با یکی از موارد موضوع ماده ۴۷۴ این قانون» به وضوح مستفاد میشود؛ بنابراین، مرجع قضایی نمیتواند از جهات اعاده دادرسی منصوص در ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی برای اعاده دادرسی کیفری و یا به عکس استفاده کند و هر کدام در محل خود قابل اجرا است.